Papa Leo XIV, yapay zeka konuşmasında insan denetimini vurguladı ve Cenevre'deki devletleri otonom silah yasağına teşvik etti

Papa Leo XIV, 30 Ekim 2026 Cuma günü Vatikan'daki Konsistuvar Salonu'nda yaptığı konuşmada insan hayatını, özgürlüğü ve güç kullanımını etkileyen kararların her zaman insan denetiminde kalması gerektiğini söyledi. Papa, kasım ayında Cenevre'de toplanacak devletleri de ölümcül otonom silahların yasaklanmasına yönelik somut adımlar atmaya teşvik etti. Ölümcül otonom silah, hedef seçme ve saldırma kararını insan müdahalesi olmadan verebilen silah sistemi anlamına geliyor.

Konuşma, Papalık Yaşam Akademisi ile Future of Life Institute'un birlikte düzenlediği "Yapay Zekanın Geleceği: Vatikan ile Bilim Dünyası Arasında Bir Diyalog" toplantısının katılımcılarına yöneltildi. Vatikan metnine göre toplantı, akıllı teknolojilerin gelişimi ve uygulamalarını ele alıyordu.

Papa, konuşmasının başında Franciscus'un 14 Haziran 2024'te G7 liderlerine yaptığı konuşmaya değindi. Franciscus o konuşmada yapay zekayı hem heyecan verici hem korkutucu bir araç olarak tanımlamış, bir insanın hayatına son verme kararının hiçbir makineye bırakılmaması gerektiğini söylemişti. Leo XIV, bu sözlerin güncelliğini koruduğunu belirtti. Konuşmadaki beş nokta, Mayıs 2026'da yayımlanan Magnifica Humanitas ansikliğine dayanıyor. Ansiklik, papanın yayımladığı resmi bir öğreti metnidir.

Birinci nokta, yapay zekanın geleceğinin önceden belirlenmiş olmamasıydı. Papa'ya göre teknolojiyi insanlar geliştirdiği için uygulamalarını yönlendirme, değiştirme ve gerektiğinde reddetme sorumluluğu da insanlara ait. Belirleyici sorunun neler yapabileceği değil, hangi amaca hizmet etmesi gerektiği olduğunu söyledi.

İkinci nokta, makinelerin araç olduğu, kişi olmadığıydı. Papa, bazı kesimlerin bu sistemlere hak ya da hukuki kişilik tanınmasını önerdiğini belirtti. Bu yaklaşımın insan sorumluluğunu gölgeleme ve zarar görenleri yüzsüz bir varlıkla baş başa bırakma riski taşıdığını söyledi.

Üçüncü nokta, bazı kararların hiçbir zaman devredilmemesiydi. Papa, bir kişi hedef listesine ya da sınır kontrol veri tabanına girdiğinde salt bir veri noktasına indirgenme tehlikesi bulunduğunu söyledi. Yapay zekanın silahsızlandırılması gerektiğini de bu bölümde dile getirdi. Metindeki ilgili ifade İngilizcede "disarmed" olarak geçiyor ve ansikliğin 110. paragrafına atıf yapıyor. Cenevre'de kasımda toplanacak devletlere yönelik teşvik de aynı bölümde yer alıyor.

Dördüncü nokta, akıllı teknolojilerin ortak yarara yönelmesiydi. Papa, bu teknolojilerin kendi başına amaç haline gelmemesi ve yalnızca ayrıcalıklı bir azınlığın çıkarına hizmet etmemesi gerektiğini söyledi. Gelişmenin yararlarının, özellikle en çok ihtiyacı olanlarla adil biçimde paylaşılmasını istedi.

Beşinci nokta, etik ilkeleri uygulamaya geçirebilecek kurumlara duyulan ihtiyaçtı. Papa, ilkelerin büyük bölümünün zaten bilindiğini, eksik olanın bunları hayata geçirecek, özellikle küresel ortak yararı koruyabilecek uluslararası kurumlar olduğunu söyledi. Ortak standartlar, bağımsız denetim ve hesap verebilirlik mekanizmaları istedi. Böylece yapay zekayla ilgili kararlar incelenebilecek, gerekirse itiraz edilebilecek ve verilen zarar için uygun çözümler sunulabilecekti.

Konuşma metninde Cenevre'deki toplantının adı, düzenleyicisi ya da tarihi belirtilmiyor. Papa yalnızca kasım ayında Cenevre'de toplanan devletlerden söz etti. Vatican News'in haberinde de toplantıya dair ek bir bilgi yer almıyor.